Ninasam Culture Course-Part#2

गेल्या ऑक्टोबर(म्हणजे २०१६) मध्ये कर्नाटकातील सागर जिल्ह्यातील हेग्गोडू येथे निनासम नावाच्या प्रसिद्ध संस्थेत मी संस्कृती शिबिरात भाग घ्यायला गेलो होतो. त्याबद्दल मी पूर्वी एक भाग ह्या ब्लॉगवर लिहिला आहे. आज दुसरा भाग सादर करत आहे. निनासम संस्कृती शिबीराचा(Ninasam Culture Course) भाग म्हणून दररोज(म्हणजे पाचही दिवशी) संध्याकाळी एक नाटक असे. एके दिवशी नाटकाबरोबर भक्ति संगीताचा कार्यक्रम देखील होता. हे सर्व कार्यक्रम शिवराम कारंथ नाट्यगृहात होत असत. शिवाय ते आम्हा शिबिरार्थींना, तसेच इतर नागरिकांना देखील खुले होते. ह्याशिवाय, मुख्य शिबिराचा भाग म्हणून दोन नाटकांचे प्रयोग देखील होते. हे प्रयोग मुख्य सभागृहात(जे खरे पहिले तर Intimate Theater आहे) झाले. ही सर्व नाटकं कन्नड भाषेत होती. ह्या ब्लॉग मध्ये त्या नाटकांबद्दल लिहायचे आहे

ऑक्टोबर ८ च्या संध्याकाळी कालंदुगेय कथे(ಕಾಲಂದುಗೆಯ ಕಥೆ, अर्थ पैंजणीची कथा) या नावाचे शिलाप्पदिकारम (Silappadikaramतमिळ भाषेतील प्राचीन महाकाव्यावर आधारित निनासमच्या नाट्य-मंडळीचे (Ninasam Tirugata) नाटक होते. एका स्त्रीच्या पायातील पैंजण हा नाटकाचा विषय, म्हणजेच नायक(कोवल) आणि नायिका(कण्णगी) यांच्यामधील प्रेमात या पैंजणाची भूमिका म्हणजे हे नाटक. प्रसिद्ध कन्नड कवी आणि नाटककार एच. एस. शिवप्रकाश यांनी हे नाटक रचले आहे. वेगवेगळया गाण्यांनी, कर्नाटकातील हरिदास यांची पदे यांनी युक्त असे हे तीन एक तासांचे संगीत नाटक आहे. 

ऑक्टोबर ९ च्या संध्याकाळी अत्त दरी इत्त पुली(ಅತ್ತ ದರಿ ಇತ್ತ ಪುಲಿ, इकडे आड तिकडे विहीर या अर्थाने) हे हेसनाम तोम्बा यांनी दिग्दर्शित केलेले नाटक होते. हेसनाम तोम्बा(Heisnam Tomba) हे प्रसिद्ध मणिपूर नाट्यकर्मी हेसनाम कन्हयालाल(Heisnam Kanhailal) यांचे चिरंजीव. योगायोग असा की हेसनाम कान्हयालाल यांचे एक-दोन दिवसांपूर्वीच(ऑक्टोबर ६) निधन झाले होते. हे नाटक म्हणजे मणिपूर(किंवा एकूणच ईशान्य भारतात) मध्ये भारतीय सेनेद्वारे केल्या गेलेल्या तथाकथित अत्याचारावर भाष्य करते. भारतीय सैन्याला त्या भागात विशेषाधिकार(AFSPA) दिले गेले आहेत, त्याचा गैरवापर होत आहे आहे अश्या बातम्या येत असतात. पण सामान्य जनतेला काय भोगावे लागते आहे, हे नाटकातून अतिशय प्रभावीपणे दाखवले आहे.

CC16_Poster

ऑक्टोबर १० च्या संध्याकाळी मालती माधव हे अतिशय हलके फुलके संगीत नाटक होते. भवभूतीच्या याच नावाच्या संस्कृत नाटकाचे कन्नड रुपांतर म्हणजे हे नाटक. याचे वैशिष्ट्य म्हणजे असे की हेग्गोडू गावातील अनेकजण यात भूमिका करत होते. नाटक संपल्यानंतर त्यांच्याशी बोलताना त्यांच्या चेहऱ्यावरील आनंद, या आणि आसपासच्या गावातील निनासमच्या नाट्यचळवळ बद्दल बरेच काही सांगून गेले.

ऑक्टोबर ११ च्या संध्याकाळी सुरुवातीला बिन्दुमालिनी या दक्षिण भारतातील गायिकेची भक्ति संगीत मैफिल झाली. त्यांचे कबीर, आणि सुफी संगीत आणि इतर भक्ति संगीतात त्यांनी श्रोत्यांना न्हावून टाकले. त्या नंतर अक्षयाम्बर ह्या नाटकाचा प्रयोग, बंगळूरूच्या ड्रामानॉन(Dramanon) या संस्थेद्वारे सादर केला गेला. हा मला अतिशय भावाला. कर्नाटकातील यक्षगान कला-परंपरा, त्यातील कलाकारांची मनस्थिती, आणि आजचा युवक यातील संघर्ष यात सादर केला गेला.

ऑक्टोबर १२ च्या संध्याकाळी शेक्सपियर मनेगे बंदा(ಶೇಕ್ಸಪಿಯರ ಮನೆಗೆ ಬಂದಾ, अर्थ शेक्सपियर येती घरा) ह्या नाटकाचा प्रयोग होता. हे नाटक म्हणजे शेक्सपियर वरील नाटककाराचे असलेले प्रेम/आदर दर्शवायचा एक प्रयत्न. एका दृष्टीने पहिले तर ती एक प्रकारची जिवंत डॉक्युमेंटरीच म्हणावी लागेल. त्याच्या वेगवेगळया नाटकांची चर्चा, त्यातील प्रसंग आणि पात्रे याचे सादरीकरण, असे एकमेकात गुंफून एक संगीतमय कार्यक्रम होता तो. शेक्सपियरचा एकूण प्रभाव आणि त्याच्यावरील प्रेमच म्हणजे हे नाटक. गेल्यावर्षी त्याची ४००वी जयंती साजरी करण्यात आली. त्यावर मी एक ब्लॉग लिहिला होता.

सुरुवातीला म्हटल्याप्रमाणे, या दररोज संध्याकाळच्या नाटकांच्या मेजवानीव्यतिरिक्त मुख्य कार्यक्रमांतर्गत देखील दोन आगळे वेगळे नाट्य-प्रयोग पाहायला मिळाले. त्यातील एक होता मुंबईच्या सुनील शानबाग यांच्या तमाशा थिएटर प्रस्तुत Blank Page हे नाटक. हे नाटक म्हणजे विविध भाषांतील कवितांचे नाट्यीकरण होते. मराठी, काश्मिरी, हिंदी कविता त्यात होत्या. नामदेव ढसाळ यांची एक कविता देखील होती. आणि दुसरे नाटक होते ओदिरी(ಓದಿರಿ) हे बहुचर्चित, आणि वादग्रस्त नाटक जे मुस्लीम धर्मातील काही सुधारणा याविषयी भाष्य करते. आणि वाद जो निर्माण झाला आहे तो मुहम्मद पैगंबर याचे या नाटकात केले गेलेले प्रतीमाकरण यामुळे.

एकुणात निनासम हे नाट्यक्षेत्रात काम करत असल्यामुळे, असा नाटकांचा उत्सव हे प्रमुख वैशिष्ट्य आहे. त्यामुळे मनसोक्त नाटकं पाहण्याचा, त्यांचा आस्वाद घेण्याचा येथे योग आला आणि धमाल आली.

Advertisements

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s