Boston Tea Party

मी अमेरिकेतील बोस्टन या ऐतिहासिक तसेच अत्याधुनिक शहराला भेट देऊन आलो. त्यावेळेस भटकंती दरम्यान बोस्टन टी पार्टी(Boston Tea Party) या नावाने प्रसिद्ध असलेल्या समुद्रकिनारी असलेल्या अनोख्या संग्रहालयाला भेट देण्याचा योग आला. त्याबद्दल आज थोडेसे लिहिण्याचा मानस आहे.

बोस्टन टी पार्टी हा विषय शाळेत असताना इतिहासात अभ्यासलेला असतो. त्यावेळेस असे कधी वाटले नव्हते की या घटनेचे जतन केलेल्या संग्रहालयाला भेट देऊन याच देही याच डोळा ते पाहता येईल. तो इतिहास थोडक्यात इथे सांगणे आवश्यक आहे, पुढचे कथन करण्याच्या अगोदर. ही खरे तर अमेरिकेच्या इतिहासातील अतिशय महत्वाची घटना, जी डिसेंबर १६, १७७३ रोजी बोस्टनच्या बंदरात घडली. ब्रिटीश संसदेने अमेरिकेतील वसाहतींच्या हक्कांवर गदा आणली होती. त्याचा निषेध म्हणून विविध आंदोलने, विरोधी गोष्टी अमेरिकेतील तेरा वसाहतींमध्ये होत होत्या. ब्रिटनवरून ईस्ट इंडिया कंपनी मार्फत अमेरिकेतील वसाहतींना चहा निर्यात होत असे. हा करयुक्त महाग चहा त्यांना नको होता, त्यांना आपला चहा थेट चीनमधून आयात करण्याचा हक्क हवा होता. ह्या आणि इतर मागण्यांच्या साठी होणाऱ्या आंदोलनाचा भाग म्हणून बोस्टनच्या स्वातंत्र्यप्रेमी नागरिकांनी त्या दिवशी बंदरात आलेल्या बोटींवरील चहाची खोकी समुद्रात बुडवून निषेध व्यक्त केला. त्यांनी मूळ राहीवासी इंडियन लोकांच्या सारखा वेश परिधान करून ही गनिमी कावा वापरून कारवाई केली. ह्या सर्वांची परिणीती पुढे प्रखर विरोध, आणि शेवटी युद्ध होऊन अमेरिका देश जन्मास आला.

मी गेलो त्या दिवशी, जानेवारीतील अतिशय थंड आणि जोरदार वारा होता. नुकताच बॉम्ब सायक्लोन येऊन वाताहत करून गेला होता. पण थोडेफार कोवळे उन मात्र दिवसभर होते. तेवढाच दिलासा. हे संग्रहालय समुद्र किनारीच आहे. बोस्टन शहर अटलांटिक महासागराच्या Massachusetts Bay जवळ वसलेले आहे. ह्याचा नजरा संग्रहालयाजवळून अतिशय विहंगम दिसतो. तिकीट काढून संग्रहालयाच्या दाराशी पोहचलो तर तेथे जुन्या काळातील वेश(१७व्या, १८व्या शतकातील colonial लोकांचा) परिधान करून काही स्त्रिया, पुरुष उभे होते. त्यांनी स्वागत केले. आणि हातात एका पक्ष्याचे लांबूडके असे पीस दिले आणि आतील दालनात(The Meeting House) बसवले. ते पीस डोक्याला लावायचे, कारण पर्यटकांना मूळ रहिवासी इंडियन यांच्या सारखा वेशभूषा करायची होती. त्यांनी एकूण कार्यक्रम सांगितला. पर्यटकांना बोस्टन टी पार्टीचा खराखुरा अनुभव देण्यासाठी पहिला भाग असा होता की Samuel Adams सारख्या नेते मंडळींची भूमिका करणाऱ्यांची भाषणे, जनतेला(म्हणजे आम्हा पर्यटकांना) आव्हान असा होता. यात पर्यटकांना सहभागी घेऊन, त्यांना घोषणा वगैरे देण्यास सांगून, आत मध्ये बोटीवर नेले गेले. त्यांची लोकंही होती आमच्याबरोबर. बोटीवर चहाची मोठमोठी गाठोडी(अर्थात लुटूपुटूची) ठेवलेली होती. पर्यटकांना ती गाठोडी समुद्रात बुडवून त्याचा अनुभव घेण्यास सांगितले. हे सर्व अतिशय छान आणि अगदी वेगळाच असा अनुभव होता. ती बोट ही त्याकाळची सजावट असलेली होती. पर्यटकांना त्या काळात नेण्याचा तो प्रयत्न होता(ज्याला immersive experience असे म्हणतात). तेथे दोन बोटी आहेत, Beaver आणि Elanor या नावाच्या, ज्या त्या वेळच्या बोटीसारख्या आहेत.

त्यानंतर बोटीवरून किनाऱ्यावर(Griffin’s Wharf) परत आल्यावर, एका दालनात नेले गेले. तेथे तर आणखीनच वेगळा अनुभव. पर्यटकांना काहीतरी वेगळे देण्याची, कल्पकतेची ह्या अमेरिकनांची हातोटी वाखाणण्याजोगी जोगी आहे. तेथे holographic projection technology वापरून colonial वेश परिधान केलेल्या दोन स्त्रिया(खऱ्याखुऱ्या नव्हेत!); ज्यातील एक वसाहतवादी(loyal), दुसरी वसाहतविरोधी(patriot) स्वातंत्र्याची कल्पना काय ह्या वर मनात चाललेले द्वंद ते हावभाव, आणि मागे सुरु असलेले संवाद यावरून ते खरेखुरे वाटावे, अश्या पद्धतीने सादर केले गेले(Reenactment). हे मला इतके भावले, की पुढे मी काही दिवसांत फिलाडेल्फियाला गेल्यावर खरेदीच्या वेळेस याच तंत्रावर आधारित एक खेळणे मला मिळाले, त्याचे नाव Merge Cube(AR/VR holograms), ते मी लगेच घेऊनच टाकले.

दुपारचे १ वाजून गेले होते. भूक लागली होती. थोडी चौकशी केल्यावर समजले की संग्रहालयात एक क्षुधाशांतीगृह(हॉटेल!) होते. त्याचे नाव Abigail Tea Room. तेथे जाऊन पाहतो तो काय, परत तेच colonial वातावरण. आणि तेथील वैशिष्ट्य म्हणजे पाच प्रकारच्या चहाची चव चाखायची सोय. बोस्टन टी पार्टी संग्रहालयात चहा हवाच, नाही का? चहा प्यायला, थोडेफार काहीतरी खाल्ले आणि मोर्चा वळवला तो तेथील souvenir shop कडे. किती प्रकारच्या वस्तू तेथे, त्या घटनेची, काळाची आठवण करून देणाऱ्या कित्येक गोष्टी! अशी ही बोस्टन टी पार्टी संग्रहालयाची भेट, त्या महत्वाच्या घटनेची आठवण करून देणारी, अनोखा अनुभव देणारी!

Advertisements

जीवाची मुंबई

पूर्वीच्या काळी गावातून, अथवा तालुक्याच्या ठिकाणाहून मुंबईला गेले की अगदी वेगळ्याच विश्वात गेल्यासारखे होई. मोठे शहर, ट्राम, मोठमोठ्या जुन्या इमारती, चाळी, गर्दी वगैरे पाहून लोकं अचंबित होत. चार दिवस हे लोक मुंबईत येऊन या सगळ्याची मजा घेऊन परत गावी जाऊन आपल्या राम-रगाड्यात गुंतून जात. ह्या सर्वाचे निर्देशक म्हणून जीवाची मुंबई करणे हा वाक्यप्रचार देखील प्रचारात आला. आजकाल मुंबईला जाणे हे काही अप्रुपाची गोष्ट राहिली नाही. डेक्कन क्वीन सारख्या रेल्वेतून, द्रुतगती मार्गावरून चाकरमाने आणि इतर दररोज पुणे मुंबई पुणे असा प्रवास करतात. मीही आपल्या सर्वांप्रमाणे कित्येकदा या ना त्या कारणाने मुंबईला गेलो आहे. कामानिमित्त, किल्ले पाहायला, तसेच नेहमीचे फिरायला म्हणूनही गेलो आहे. मुंबईचे, विशेषतः दक्षिण मुंबईतील, जुन्या मुंबईचे आकर्षण  फिरण्यासाठी आकर्षण कमी होत नाही. अण्णाभाऊ साठे यांच्या मुंबईचा पोवाडा, मुंबईचे वर्णन सारखी पुस्तकांतून, आणि इतर कथा/कादंबऱ्यामधून आपल्याला थोडाफार १९व्या, २०व्या शतकातील मुंबई कशी होती हे समजते. तसेच जुन्या चित्रपटांमधून देखील तीचे दर्शन होतेच. उदाहरणादाखल, गिरीश कर्नाड यांनी त्यांच्या आत्मचरित्रात मुंबई वास्तव्याचा उल्लेख केला आहे. ते एके ठिकाणी म्हणतात, की मुंबईचा नकाशा पाहिला तर असे वाटते की एखादा अरबी माणूस समुद्रात आपले बाहू पसरून उभा आहे.

परवा असेच काहीतरी निमित्त होऊन मुंबईला गेलो, थोडासा वेळ होता म्हणून जीवाची मुंबई करण्याचा बेतही आखला. आमचा पहिला पाडाव नव्या मुंबईत नेरूळ येथे एका नातेवाईकांकडे होता. मुंबईत जुन्या गोष्टीबरोबर दरवर्षी काहीना काही तरी पाहण्यासारख्या नवीन गोष्टींची भर पडतच जात असते. १२-१५ वर्षांपूर्वी IMAX theater, fly-overs, द्रुतगती मार्ग, INS Vikrant Museum(जे नामशेष झाले आहे आता), Essel World, Water Kingdom नवीन होते. ह्या वेळेस Sea Link, Metro Railway, नुतनीकरण झालेले Royal Opera House, गोराईचा बौद्ध धर्मीय Golden Pagoda, आणि अजून काही गोष्टी वगैरे गोष्टी डोक्यात होत्या. त्यादिवशी संध्याकाळी मी नेरूळहून नवीन Eastern Freeway वरून थेट Royal Opera House येथे एका कार्यक्रमासाठी म्हणून गेलो. त्याबद्दल येथे सविस्तर वेगळेच लिहिले आहे.

त्या नंतर रात्रीची मुंबई पाहिली. कशी? रात्रीची मुंबई पाहण्यासाठी MTDC ने छान सोय केली आहे असे ऐकले होते. Gateway of India येथे त्याची तिकिटे मिळतात, आणि नंतर Hornbill House/Wellington Fountain येथून सहल सुरु होते. त्यांच्या वरून खुल्या असलेल्या डबल डेकर बसमधून(Open Deck, नीलांबरी) रात्रीची जुनी मुंबई, तेथील इमारतींवरील रोषणाई पाहत तास दीडतास त्यांच्या गाईडची बडबड ऐकत फिरणे हा छान अनुभव आहे. त्यातील मुंबई महापालिका आणि सीएसटी इमारत(पूर्वाश्रमीची व्हीटी) यांच्या वरील रोषणाई पाहण्यासारखी असते. Western Railway चा मुख्य कार्यालयाच्या इमारतीवर त्यादिवशी रोषणाई नव्हती. जुन्या मुंबईच्या संस्कृतीचा, ऐतिहासिक वारसा असलेल्या इमारती यांचे जतन हा एक मोठा विषय आहे. तसेच मुंबईतील खाद्य भटकंती हा देखील एक मोठा विषयच आहे खरेतर. रात्रीच्या मुंबईची धावत्या भटकंती नंतर, आम्ही स्वाती नावाच्या गुजराती पदार्थ हे वैशिष्ट्य असणाऱ्या हॉटेल मध्ये विविध पदार्थांवर मस्त ताव मारला. रात्री परत अंधेरीला मुक्कामासाठी येताना जांभळ्या रंगात रोषणाई केलेल्या Sea Link वरून येताना एकदम मस्त वाटते.

दुसऱ्या दिवशी सकाळी सकाळी बांद्र्यात फिरायचे होते. प्रथम तेथील जुने असे हळू हळू अस्ताला पावणारे इराणी हॉटेल Good Luck Restaurant मध्ये चक्कर मारली. जवळच चित्रपट चित्रीकरणासाठी प्रसिद्ध साले मेहबूब स्टुडिओ आहे, तो पहायचा राहून गेला. नंतर तेथील टेकडीवरील १०० वर्षांहून अधिक जुने Mount Mary Church पाहायला गेलो. त्यावेळेस नेमके तेथे प्रार्थना चालू होती, आणि त्या दिवशी Palm Sunday देखील होता. नंतर बांद्र्यातील जुना १६व्या शतकातील पोर्तुगीजांनी बांधलेला किल्ला(खरे तर त्याचे अवशेष) पाहिला. त्याचे पोर्तुगीज नाव Castella de Aquada. तो सर्व परिसर छान आहे. जवळच Taj Lands End नावाचे हॉटेल आहे. किल्लावरून Sea Link, आणि अर्थात समुद्राचे नयनरम्य दृश्य दिसते. पण ह्या भागाला Bandstand म्हणतात, का ते कळाले नाही. पूर्वी तेथे bands वाजवले जात असत की कोण जाणे.

नुकतेच असे वाचले होते की वर्सोवा समुद्रकिनाऱ्यावर कासवे दृष्टीस पडली, कचरा, घाणीविना असलेला किनारा, कासवे यांचे छायाचित्र देखील आले होते. बांद्र्यापासून जवळच होते, म्हणून पाहायला गेलो तर निराशाच झाली. तेथे दहा मिनिटे देखील थांबू शकलो नाही. त्यानंतर मोर्चा वळवला तो जुहू भागातील नाट्यक्षेत्रातील जुने, प्रसिद्ध असे ठिकाण म्हणजे पृथ्वी थिएटर पाहायला गेलो. पृथ्वीराज कपूरने सुरु केलेले, तसेच पुढील पिढीने जतन, संवर्धन केले हे नाट्यचळवळीतील महत्वाचे ठिकाण. त्या दिवशी सकाळी तेथे दुर्दैवाने काही नाट्यप्रयोग नव्हता, तो होता रात्री. त्यामुळे प्रयोग पाहण्यासाठी, तसेच NCPA देखील पाहण्यासाठी परत यावे लागेल!

शाहरुख खानचा मन्नत बंगला पाहिला तसेच अमिताभ बच्चनचे प्रतीक्षा, जलसा हे बंगले लांबूनच पहिले. दुपार होऊन गेली होती, जेवण करून मेट्रो रेल्वेने घरी जायचे ठरले होते. Gonguura नावाच्या हॉटेलमध्ये आंध्र प्रदेश/तेलंगणा स्टाईल जेवण केले, मेट्रोने जायचा कंटाळा आला, उन मी म्हणत होते, म्हणून सरळ रिक्षा करून घरी पोहचलो.

पूर्वीच गेटवे ऑफ इंडिया आणि परिसर, घारापुरीची लेणी(परवा ऐकले की तेथे नुकतीच वीज आली, म्हणजे इतकी वर्षे वीज नव्हती?!), Strand Book Stall(जे नुकतेच बंद झाले), Prince of Wales Museum, RBI Coin Museum, जहांगीर आर्ट गॅलरी, काला घोडा परिसर(कलेच्या विश्वात प्रसिद्ध असलेल्या जे जे स्कूल ऑफ आर्ट्स राहिलेच आहे पाहायचे), मुंबई विद्यापीठ वगैरे गोष्टी पहिल्या होत्याच. पण ह्या सर्व गोष्टी आणि आणखीन कितीतरी गोष्टी सवडीने, चालत चालत(Bombay Heritage Walks) परत पाहायला हव्यात. काही वर्षात मुंबईच्या समुद्रात शिवाजी महाराजांचा भव्य पुतळा, स्मारक निर्माण होत आहे, तेही नक्कीच पर्यटकांमध्ये hit होणार यात शंका नाही.

अशी दोन दिवसांची जीवाची मुंबई करून, रात्री परत पुण्याला घरी पोहचलो आणि सहज टीव्ही लावला, तर एके ठिकाणी मुंबईमधील मराठी टक्का कमी होतोय, मेट्रो मुळे, तसेच परळ आदी भागातील जुन्या कापड गिरण्या नामशेष झाल्या आणि त्यांच्या जागेवर मोठमोठाल्या इमारती, मॉल्स उभारली गेली, या सर्वांमुळे देखील, त्यात हा टक्का कमी होण्यात आणखीन भर पडते आहे असा सूर असलेला रिपोर्ताज चालू होता. मी मनात म्हटले हा तर काळाचा महिमा!

Independence Seaport Museum

मी इतक्यातच कुठेतरी आय एन एस विराट(INS Viraat) या भारताच्या विमानवाहू युद्धनौकेबद्द्ल वाचले. ही युद्धनौका नौसेनेतून निवृत्त होऊन एक वर्ष झाले, आणि दुर्दैवाने पुढे तिचे काय करायचे हे ठरत नाही. आंध्र प्रदेश सरकारने तिचे विशाखापट्टण येथे संग्रहालय करून तिचे जतन करण्याचे तत्वत: मान्य केले आहे, पण अजून काही हालचाली नाहीत. ती सध्या मुंबईतील डॉक यार्ड मध्येच आहे. मुंबईला जेव्हा आय एन एस विराट(INS Vikrant) ही भारताची पहिली विमानवाहू युद्धनौका जेव्हा संग्रहालयाच्या रुपाने होती, मी २००२ मध्ये तिच्यावर फिरून आलो होतो. खूप छान अनुभव होता. गेटवे ऑफ इंडिया बंदरातून छोट्या बोटीने आय एन एस विक्रांत(INS Vikrant) जवळ जाऊन, त्या युद्धनौकेवरील संग्रहालय पहिले होते. INS Viraat चे सुद्धा त्या प्रमाणे जतन होऊ शकते. आता INS Vikrant ही युद्धनौका आता संग्रहालय स्वरूपात देखील नाही, ती नामशेष झाली आहे, ही दुर्दैवाचीच बाब म्हणावी लागेल.

माझ्या गेल्या वर्षीच्या अमेरिका भेटी दरम्यान मला फिलाडेल्फिया मधील नदीकिनारी १९६१ पासून थाटात उभे असलेले अमेरिकन नौसेनेचे संग्रहालय पहिले. तेथे USS Olympia नावाची युद्धनौका आणि USS Becuna नावाची एक पाणबुडी संग्रहालय स्वरूपात अजूनही आहेत. त्याची या निमित्ताने आठवण झाली.

न्यू जर्सी आणि पेनसिल्व्हेनिया या दोन राज्यांच्या सीमेवरून, तसेच फिलाडेल्फिया पूर्व भागातून वाहणाऱ्या डेलावेअर नदीच्या किनाऱ्यावर हे युद्धनौका संग्रहालय उभे आहे. जवळच प्रसिद्ध दर्यावर्दी ख्रिस्तोफर कोलंबसच्या नावाचा रस्ता आहे. संग्रहालयाच्या जवळ त्याच्या नावाने उभारेलला भला मोठा स्तंभ आपले लक्ष वेधून घेतो.

Christopher Columbus Pillar

मुख्य इमारतीमध्ये गेल्या गेल्या काही प्रदर्शने मांडली गेली आहेत ती दिसतात, जी विविध दालनातून दिसतात. त्यातील काही अमेरिकेच्या नौदल इतिहासशी निगडीत होती. त्यातील एक होते, Rescues on River या नावाचे. डेलावेअर नदी मधून माल वाहतूक सुरु झाल्यानंतर, झालेल्या दुर्घटना, त्यावेळेस झालेले मदतकार्य, बचावकार्य याला देखील एक इतिहास, तो त्यांनी मांडला आहे. त्याच भागात एक ठिकाणी भली मोठी लाकडी model ship दिसत होती. बहुधा ती लहान मुलांसाठी, जहाजे कशी बनतात हे समजावण्यासाठी असावी असे वाटत होते.

ही प्रदर्शने पाहून मग पुढे मी माझा मोर्चा आधी नदीत असलेल्या पाणबुडीकडे वळवला. मी पहिल्यांदाच प्रत्यक्ष आतून बाहेरून अशी पाणबुडी पाहत होतो. पूर्वी फक्त इंग्रजी सिनेमातूनच पाहिलेल्या होत्या. ही पाणबुडी दुसऱ्या महायुद्धाच्या वेळेला कार्यरत होती, विशेषतः जपानी नौसेनेच्या विरोधातील काही मोहिमा तिने पार पाडल्या होत्या. १९६९ मध्ये ती निवृत्त झाली आणि येथे आली. ही पाणबुडी आतून फिरून पाहताना रोमांचित होत होते. सुरुवातीला ती डिझेल इंजिन असलेली होती, नंतर electric battery वापरून ती बदलण्यात आली असे तेथील इतिहास सांगतो.

सर्वात शेवटी USS Olympia युद्धनौका पाहायला गेलो. ही बरीच जुनी अशी, एकोणिसाव्या शतकातील, अमेरिकन युद्धनौका आहे (१८९५-१९२२). ती अजून पाहायला मिळते हे आश्चर्यच आहे. ही नौका बरीच मोठी आहे. कप्तानाची खोली, ठिकठिकाणी लावलेली जुनी छायाचित्रे, इतिहास यांनी ती सजली आहे. तिने बऱ्याच मोहिमांत भाग घेतला आहे. पहिल्या महायुद्धात देखील ती सक्रीय होती.

तो दिवस माझा पूर्णपणे भटकंतीचाच होता. हवा मस्त होती, कोवळे उन पडले होते.. त्यादिवशी सकाळपासून चालत होतो मी. Independence Seaport Museum हे संग्रहालय सकाळी सकाळी पाहिले आणि त्यानंतर अख्खा दिवसभर एका मागून एक अशी आसपासची बरीच ठिकाणी पाहिली. पण त्या सर्वांबद्दल नंतर कधीतरी.

An evening in Philadelphia

ह्या वर्षी देखील अमेरिकेतील फिलाडेल्फिया शहरी जायला मिळाले. ही माझी गेल्या तीन-चार वर्षातील तिसरी खेप. ह्या खेपेस फिलाडेल्फिया येथे जाण्याआधी बोस्टन शहराची देखील वारी झाली. जानेवारी महिना म्हणजे आधीच अमेरिकेतील ह्या भागात, म्हणजे ईशान्य भागात, भयानक थंडी. त्यातच मी तेथे जायच्या आधीच काही दिवस जोरदार बर्फवृष्टी झालेली. विमानांची उड्डाणे रद्द झालेली, विमानतळावर सगळीकडे गोंधळ,ज्या बद्दल मी येथे लिहिले आहेच. ह्या खेपेस ३-४ दिवसच फिलाडेल्फिया मध्ये होतो. पण तेही विविध अनुभव देऊनच गेले. हे ऐतिहासिक शहरच असे आहे.

न्यूयॉर्क मध्ये जसे आशियायी आणि इतर कॅबवाले प्रसिद्ध आहेत, तसेच फिलाडेल्फिया मध्ये बांगलादेशी कॅबवाले बरेच आहेत. त्यांना हिंदी बोलता येते, मुंबई बद्दल हमखास विचारणा होते. ह्या खेपेसस एके दिवशी, मला एक कॅबवाला भेटला, जो बांगलादेशी नव्हता, पण हैती या देशाचा होता. हा देश म्हणजे अटलांटिक महासागरातील, अमेरीकेजवळ क्युबा, वेस्ट इंडीज बेटांच्या शेजारील देश. कॅबवाला बराच बोलका होता. कॅब शिरल्या शिरल्या त्याने बोलणे सुरु केले. तो फ्रेंच भाषिक होता, हैती मध्ये फ्रेंच राज्यसत्ता होती. मला फ्रेंच येत नाही हे सांगितल्यावर मोडक्या तोडक्या इंग्रजीत त्यांनी आपल्या तोंडाची पट्टी सुरु ठेवली. हातात मोबाईल होता. अमेरिकेचे अध्यक्ष डोनाल्ड ट्रम्प यांनी हैतीबद्दल काही अनुद्गार काढले होते असे वाटते. तो अर्थातच चिडला होता. मोबाईलवर विडियो मला दाखवून काही सांगण्याचा प्रयत्न करत होता. हा प्रसंग अमेरिकी जनतेची सर्वसाधारण भावना ट्रम्प प्रश्नाबद्दल सध्या आहे, याचेच ते सूचक होते की असे वाटून मला गेले. असो. मला सांगायचे होते ते वेगळेच. नमनालाच घडाभर तेल गेले. आता निरुपण सुरु करतो!

ब्लॉगचे शीर्षक आहे An evening in Philadelphia असे आहे. उघड आहे, की मी फिलाडेल्फिया मधील एका विशिष्ट संध्याकाळच्या विषयी लिहिणार आहे. आधीच्या दोन भेटीदरम्यान शहरात बरेच फिरलो आहे. ह्या वेळेस सवड नव्हती, थंडीदेखील जीवघेणी होतीच. पण ती संध्याकाळ वेगळीच होती. ऑफिसचे काम संपवून संध्याकाळी खरेदी करावी म्हणून एक-दोन जणांना बरोबर घेऊन बाहेर पडलो. शहराच्या पूर्व भागात डेलावेअर नदीच्या किनारी काही शॉपिंग मॉल्स वसले आहेत. तेथे गेलो. शहराचा हा भागच अतिशय वेगळा आहे. नदीपलीकडे न्यूजर्सी हे राज्य सुरु होते. पूर्व भागातील नदीकीनारच्या ह्या रस्त्याचे नाव Christopher Columbus Boulevard.

त्याच्या दक्षिण भागात हे मॉल्स वसलेले आहेत. तेथे थोडावेळ घालवून, अंधार पडल्यावर, मग त्या रस्त्यावरून उत्तर भागात  गेलो. त्याभागात नदीवरील प्रसिद्ध असा Benjamin Franklin Bridge आहे. अंधारात तो ब्रीज रोषणाई मुळे छान उजळून गेला होता.

सर्वात आधी रात्रीचे जेवण केले जवळच असलेल्या La Peg नावाच्या छानश्या हॉटेलमध्ये. हॉटेल बाहेरच्या आवारात दोन जण बर्फात शिल्प कोरत बदले होते. एक जुने पाण्याचे पंप हाउस हॉटेल मध्ये रुपांतरीत केले गेले होते, आतील संरचना पंप हाउस सारखी त्यांनी ठेवली होती. त्याच आवारात एक बहुधा प्रायोगिक असे नाट्यगृह आणि संस्था (जिचे नाव FringeArts) असावे असा भाग होता(कधीतरी नंतर परत तेथे जाऊन नाटक पहिले पाहिजे).

जेवणानंतर परत भटकायला बाहेर पडलो, बोचरी थंडी, वारा होताच. गर्दी अशी नव्हतीच. पुढे त्याच भागात Penn’s Landing नावाची एक जागा आहे. फिलाडेल्फिया शहराचा संस्थापक William Penn याच्या नावाने असलेला हा नदीकाठचा भाग. त्याच्याबाजुला असलेले Independence Seaport Museum, जे मी मागील खेपेस पहिले होते(अरेच्च्या, त्याबद्दल लिहायचे राहूनच गेले की!). नदीच्या किनारी आम्ही चालत होतो. नदी बऱ्यापैकी गोठलेली होती, बर्फाचे मोठमोठे तुकडे पाण्यात तरंगताना दिसत होते. नदीचा असा विशिष्ट असा वास येत होता.

थोडे जवळच भरपूर रोषणाई केलेली दिसत होती. उत्सुकता म्हणून पाहायला गेलो तर, बर्फावर स्केटिंग करण्याची ती जागा निघाली. जागेचे नाव होते Blue Cross Riverink. थंडीच्या दिवसांत तेथे Winterfest आयोजित केले जाणार होते असे वाटत होते. त्याची तयारी चालू होती. Ice Resurfacer नावाच्या यंत्राने ice rink leveling चे काम चालू होते. Ice skating ची मजा तेथे लुटता येणार होती. जवळच बांबू हाउस सारखे काहीतरी दिसले, ते होते Franklin Fountain Confectionery Cabin.

लोकांना बसंल्या साठी बांबूच्या खुर्च्या, तसेच शेकोट्या पेटवण्यासाठी fireplace देखील ठेवलेली दिसत होती.  तेथे थोडावेळ घुटमळत, न्याहाळत, निरुद्देश भटकत होतो. मी पूर्वी फिलाडेल्फिया मध्येच ice hockey match कधीतरी पाहिली होती, त्याची राहून राहून आठवण होत होती. काही वेळाने जशी रात्र चढू लागली, थंडी असह्य होऊ लागली, आणि आमचे पाय परत निघाण्यासाठी वळाले. तर अशी ही माझी थंडीतील रमणीय An evening in Philadelphia!

 

Where is my checked-in baggage?

Yesterday, I happened to stumble upon 9/11 movie United 93 during my post-dinner channel surfing pastime. Some of the opening shots of the movie are detailed around  airports of New York. Memories of my recent experience at that airport came fore. Fortunately, I don’t have to travel frequently. But I do get to travel sometimes. And yes, you guessed it right. You know what this blog is about. The title say it all. Many of us travel frequently, and in the lifetime of travelling, I am sure you would have faced situation where your checked-in luggage does not arrive with you or gets lost. This is exactly what happened to me during my last travel. It was international travel. I had a long nonstop, long-haul flight from Delhi to New York.

I have flown into New York few times in the past. This was the first time I was traveling by Air India, internationally, I mean. It was cold month of January. The last week of December last year, the entire north east region of USA experienced heavy snow dumping, snow storm. This was termed as bomb cyclone. Many flights all over USA were canceled, airports were shut down. The situation was pretty bad. And unfortunately, early January, when the situation was not normal, I had a travel itinerary which was to land me in New York on Jan 6. City of New York is served by 3 major international airports viz John F Kennedy international airport(JFK), LaGuardia airport(LGA) and Newark Liberty International airport(EWR). My Air India flight AI 101 landed on JFK right time, that is at 6.30 am, on January 6. Let me correct. Though it landed, it did not dock at the bay. Here is where the fun began.

Our plane landed smoothly on the tarmac right time. Like all other passengers, I also was pleasantly surprised on this on-time landing. I had a connecting flight to Boston in 3 hours. I gazed out of the window. The airport had lot of white and black snow lying around. This sight was clearly telling tale of preceding week’s bomb cyclone. We got our first announcement that our plane is in the queue for getting docked. And then we kept getting updates every now and then. The captain of the plane was a lady. You cannot believe, we were stranded off on the tarmac(taxiway) for more than 4 hours before we finally got an opportunity to disembark. The situation inside the plane was getting worse by every minute of the wait. Kids started crying, others who had connecting flight were getting impatient. Fortunately, we were allowed to use our phones, so folks who had someone waiting, were able to inform them.

I had a young man as my fellow passenger. He was a student from Ahmadabad in India and he was to start attending university for a spring course at Stevens Institute of Technology. He did not seem to be fazed by the situation. In fact, he was quite relaxed. He was talking to his folks back in India over WhatsApp video call, also reached out to his uncle in New York who was to come for receiving him. I was wondering how would I have reacted if I were him. This young generation is certainly different. To kill time, I kept chatting with him when our plane was standstill on the tarmac. Fortunately, the entertainment system was still working. Some of us switched to that once again. Other passengers around me were moving, not understanding what can they do. Airline also were done with food as well. Passengers were going to pantry areas in the hope of getting some tea, coffee and something for munch. I also joined them. The lady captain was appealing for patience and co-operation every now and then. She updated us that ours was not the only plane which was stranded. There were many behind us. It was turning out to be a nightmarish endless wait. So far, so near!

Finally, announcement came in, that aircraft stairs are getting docked to the flight for getting us down and out. There was a sudden commotion and chaos. The moment I stepped out of the airplane, the freezing cold air hit me. It was -15 degree Celsius outside, with bone-chilling wind and cold. I got down to the last step and I was asked hold on for next bus which was yet to get ready for the next batch of passengers to be carried to the terminal. Those few seconds were like hell for me. I was shivering and shaking top to bottom. I did not have anything except a pullover. Finally, I got inside the terminal, which was terminal 4 at JFK. After usual chaos at immigration check lounge, I went towards baggage claim area only to find that my baggage is not in there yet. And some more fun began!

It was belt#10 which was announced where the baggage could have been claimed. That is where all the AI 101 passengers had gathered together. There was no sight of anyone’s baggage. There were couple of Air India employees who were surrounded by passengers. The news traveled finally to us that baggage has not been yet offloaded from the plane and that the flight has moved to some other area to make space for other flights in the queue to get their passengers disembarked. No one knew when and where would our baggage be offloaded and when would we be able to get it. Most of my essentials, include warm clothes were in my checked in baggage. My next Delta Airlines flight to Boston had departed without us long time back. I was trying to find the next one to Boston, while trying to know about my checked-in luggage. I was running literally pillar to post.

It was getting clear that there were no flights out of JFK to Boston where I could be accommodated that day. I worked with my travel agency to get next morning’s flight and also got myself a hotel to stay near LaGuardia Airport in New York from where next day’s American Airlines flight to Boston was to fly out of. Now I was more focused on my luggage situation. After some time it was clear that we would not get our luggage that day. I was, of course, tired. hungry. It was well beyond post-noon already. There were two food shops on the ground floor of terminal 4 at JFK. Central Diner and Dunkin Donuts. Both of them were packed, and had huge waiting period. After long wait, finally, got hold of something to eat. I reached out to Air India staff again, who accepted the contact details, provided us with their phone numbers. And I left the airport, after spending more than 10 hours there, without my checked-in baggage wondering where it is.

To conclude the story, the luggage arrived at Boston Airport after four days, for which I had to go, in person and claim it. Luckily, everything was fine with it. This was my personal story, refer for more stories in news from the media on this here and here.

 

 

 

बोस्टनची वारी

मला अमेरिकेहून परत येऊन आज आठवडा झाला. अजून jet-lag आहेच. पहाटे खूप लवकर जाग आली आणि बसलो लिहायला. ह्या वेळेस अमेरिकेतील बोस्टन येथे जायला मिळाले. पहिल्यांदाच तेथे गेलो. बोस्टनचे आकर्षण खूप आधीपासून, म्हणजे शाळेपासूनच होते. सातव्या इयत्तेत असताना इतिहासाचा धडा होता त्यात बोस्टन टी पार्टीबद्दल वाचले होते. ते मनात कुठेतरी कायम राहिले होते.  अधून मधून मला माझ्या कामाच्या स्वरूपामुळे फिरायला मिळते, प्रामुख्याने अमेरिकेत. ह्या वेळेस बोस्टनबरोबर फिलाडेल्फिया येथेही गेलो. पूर्वी बरेच फिरल्यामुळे फिलाडेल्फियाचे नाविन्य नव्हते, जास्त दिवसही राहता नाही आले. त्यामुळे नेहमीच्या Reading Terminal Market मध्ये देखील चक्कर मारता नाही आली. फिलाडेल्फियामध्ये इतक्यातच नवीनच एक संग्रहालय उभारले आहे, तेही पाहायचे राहून गेले. असो. ह्या ब्लॉगवर ऐतिहासिक शहर असलेल्या बोस्टनच्या वारीबद्दल लिहायचे आहे.

जानेवारीच्या पहिल्या आठवड्यात अमेरिकेत पूर्व भागात, उत्तरेकडे, जोरदार वादळी बर्फवृष्टी झाली होती. त्याला त्यांनी bomb cyclone असे नाव दिले. नेमक्या त्याच सुमारास माझे प्रयाण निश्चित झाले. दिल्ली, न्यूयॉर्क करत बोस्टनला पोहोचलो. न्यूयॉर्क विमानतळावरील मधील मी अनुभवलेली गंमत एक वेगळा विषय असल्यामुळे मी येथे विस्ताराने लिहिले आहे. बोस्टन हे पूर्व किनाऱ्यावर वसलेले अमेरिकेतील आद्य शहर. विमानातून खाली पाहत होतो. निळेशार पाणी, बऱ्याच ठिकाणी पाणी गोठून बर्फ झालेले, जे अजून तरंगत होते. अनेक लहान मोठी बेटे नजरेस पडत होती. छान उन पडले होते, पण तापमान शून्याखालीच होते. खाली तो अथांग अटलांटिक महासागर आणि त्यावरून हळू हळू विमान उतरत उतरत अलगद असे बोस्टनचा लोगन विमानतळावर उतरले. विमानतळाच्या बाहेर येऊन मोटारीत बसेपर्यंत पार गारठून गेलो होतो. मुक्कामचे ठिकाण खुद्द बोस्टनमध्ये नव्हते. मार्लबोरो(Marlborough) नावच्या उपनगरात पश्चिमेकडे साधारण ४० मैल लांब होते. मोटार शहरातून बाहेर पाडून हमरस्त्याला लागली, आणि भरधाव धावू लागली. चोहीकडे साचलेले बर्फच बर्फ नजरेस पडत होते. पानगळ झालेली निष्पर्ण, काळीशार अशी झाडे अधूनमधून दिसत होती.

कामाची पाच दिवस संपवून, शनिवारी बोस्टन शहरात फेरफटका मारून यावे म्हणून सकाळी लवकरच बाहेर पडलो. शहर दर्शन बसचे(Old Town Trolley tour) तिकीट काढून ठेवले होते. मार्लबोरोवरून Interstate Highway 90 ज्याला Mass Pike/Massachusetts Turnpike असेही म्हणतात, त्यावरून बोस्टनकडे निघालो. शहराच्या परिघावर ह्या हमरस्त्याला लागूनच Boston University ची इमारत दिसते. Boston Common जवळ असलेल्या Cheers Bar या जुन्या आणि प्रसिद्ध ठिकाणी tour सुरु होणार होती. शेजारीच Gibson House नावाचे १८६० मधील घर होते. हे आता संग्रहालय म्हणून पाहायला मिळते. बस अजून यायची होती. सकाळची वेळ असल्यामुळे बार सुरु नव्हता, त्यामुळे आत जाता नाही आले. मग समोरच असलेल्या जुन्या Boston Public Park बागेत फेरफटका मारून आलो. त्यात George Washington चा अश्वारूढ पुतळा, झाडांवर असलेल्या मोठ्याल्या, धीट अश्या खारी यांनी लक्ष वेधून घेतले. बस आली. ही बस आम्हाला दिवसभर बोस्टन शहरात फिरवणार होती, साधारण पंधरा एक प्रसिद्ध ठिकाणी ती थांबणार होती, तशी ती त्यामुळे hop-on, hop-off अश्या प्रकारची बस होती. बस मध्ये बसचा चालकच आमचा गाईड होता.

चार्ल्स नदीच्या दोन्ही बाजूला वसलेल्या, आणि एका बाजूला(पूर्वेला) अटलांटिक महासागर पसरलेल्या ह्या शहराचा इतिहास मोठा आहे. अमेरिकेच्या क्रांती मध्ये सक्रीय ह्या शहराचा सहभाग होता. ठिकठिकाणी जुन्या इमारती, वास्तू, चर्च, विविध संग्रहालये आहेत. तसेच औद्योगीकरण झाल्यानंतर झालेल्या प्रगतीमुळे नवीन इमारती, मोठाले रस्ते, दुकाने ही देखील दिसतात. बसचा पहिला थांबा होता Trinity Church भागात. तेथे उतरून चर्च बाहेरून फेरा मरून पाहिले. हे चर्च बोस्टनच्या प्रसिद्ध Copley Square जवळच आहे. तेथून Boston Public Library दिसत होती, प्रसिद्ध कवी खलील जिब्रानचे छोटेसे स्मारक देखील आहे. पलीकडे Old South Church होते तेथे जाऊन आलो. हवेत अतिशय गारवा होता, वारा झोंबत होता, त्यामुळे फिरणे थोडेसे त्रासदायक होत होते. लवकरच दुसरी बस आली आणि त्यात मी चढलो.

बोस्टनच्या जुन्या भागातून, अरुंद रस्त्यांमाधून बस चालली होती, चालक प्रेक्षणीय स्थळांची, इतिहासाची माहिती सांगत होता. Fenway Park नावाचा भाग आला, जेथे अमेरिकन बेसबॉल स्टेडियम(ballpark) आहे. प्रसिद्ध अश्या बोस्टनच्या Red Sox Team चे ते मैदान आहे. बस पुढे चार्ल्स नदी Harvard Bridge वरून ओलांडून केम्ब्रिज या उपनगरात आली. येथे जगप्रसिद् शैक्षणिक संस्था Massachusetts Institute of Technology(MIT) तसेच Harvard University आहेत. आमची बस ही प्रसिद्ध Kendall Square मध्येच थांबली. या भागात बऱ्याच संगणक, तंत्रज्ञान क्षेत्रातील जगप्रसिद्ध startups आधीपासून आणि आताही आहेत. तेथे एक अणुशक्ती केंद्र(nuclear reactor) देखील आहे. मी मनात म्हटले या भागात अशी संस्था कशी काय. नंतर कळाले की ती MIT ची संशोधनासाठीची प्रयोगशाळा आहे. बराच वेळ या भागात फिरत होतो. विविध संस्था दिसत होत्या, पुढे MITचा भव्य घुमट दिसला आणि आत शिरलो, आणि माझे MIT ला पाय लागले! पुढे Harvard University भाग होता पण नाही गेलो. परत येऊन बस पकडली.

बसने Longfellow Bridge वरून चार्ल्स नदी परत ओलांडून बोस्टनच्या मुख्य भागात परत आली. दुपार होऊन गेली होती. बोस्टन टी पार्टीचे संग्रहालयाला जाण्याचे वेध लागले होते. मग मध्ये कुठे न उतरता थेट तेथेच जायचे ठरवले. वाटेत बऱ्याच गोष्टी दिसत होत्या-Massachusetts State House ची इमारत, Granary Burying Ground, Boston Fire Museum(जसे पुण्यात fire brigade museum आहे तसे) वगैरे.  बोस्टनच्या financial district मधून शेवटी आमची बस Boston Tea Party Ship Museum जवळ आली. बोस्टन बंदराचे विहंगम दृश्य दिसत होते. Boston Tea Party हा अमेरिकेच्या स्वातंत्र्यलढ्यातील एक महत्वाची घटना आहे. माझ्या Boston Tea Party च्या अनुभवाबद्दल वेगळे लिहिले आहे, येथे पाहता येईल. बोस्टनमध्ये अजून बरेच पाहायचे राहिले होते, वेळ कमी होता, जीवघेण्या गरठ्यामुळे बाहेर जास्त फिरता देखील येत नव्हते. परत बस पकडली. बोस्टन मधील Masonic Temple ची इमारत पाहायची होती(तशी फिलाडेल्फिया, आणि चक्क पुण्यात देखील आहे, त्याबद्दल सविस्तर कधीतरी). The Freedom Trail नावाने प्रसिद्ध असलेली self-guided tour आहे, ज्यात काही महत्वाच्या ऐतिहासिक स्थळांची माहिती चालत चालत होऊ शकते. त्यातील काही दृष्टीस पडली होती, पण Faneuil Hall, USS Constitution Warship राहिले होते, ते बसमधून ओझरते पहायाला मिळाले.

मार्लबोरोला परत जाण्यासाठी Massachusetts Bay Transport Authority(MBTA) च्या रेल्वेगाडीने जायचे ठरवले होते. त्याप्रमाणे ऐतिहासिक South Station येथे जाऊन गाडी पकडायची होती. त्यामुळे tour bus मधून शेवटी Boston Common नावाच्या ऐतिहासिक पार्क जवळ उतरलो. ही बाग म्हणे अमेरिकेतील सर्वात जुने city park आहे म्हणे.  चालत चालत South Station ला गेलो. वाटेत Boston Masonic Building दिसली. तिचे फोटो काढले, आत नाही गेलो. छानसा असा ४०-४५ मिनिटे रेल्वेने प्रवास करून पुढे मार्लबोरोला हॉटेलला जाताना कॅब केली, तर तिचा चालक(Michael Giobbe त्याचे नाव) Old Trolley Tour चा trainer निघाला, तसेच त्याने media ecology ह्या अनोख्या विषयात शिक्षण घेतले होते, आणि तो त्यावर पुस्तक लिहितो आहे असे बोलण्याच्या ओघात समजले. अमेरिकेत असे विचित्र(eccentric) लोक खूप भेटतात. पूर्वी केव्हा तरी साहित्याचे परिसरविज्ञान(म्हणजे literature ecology) नावाचे पुस्तके पाहिल्याचे आठवते. असो.

फिलाडेल्फिया सारखेच बोस्टन हे तसे पायी फिरण्याचे शहर. दोन्ही शहरात कोपरान् कोपरा इतिहासाने व्यापलेला आहे. खरं तर माझी ही बोस्टनची वारी ही धावतीच भेट होती. माझ्या मार्लबोरो मधील कार्यालयातील एकाने असे सांगितले होते की बोस्टन मध्ये Berlin Wall चे काही अवशेष एके ठिकाणी ठेवले आहेत. ते काही मला पाहायला मिळाले नाही, तसेच अजूनही बरीच ठिकाणे पाहायची राहून गेली आहेत. परत बोस्टनला येण्यास हे नक्कीच कारण आहे! पाहुयात, पुढे मागे, कसे जमते ते.

३१ डिसेंबरची आठवण

३१ डिसेंबर आणि त्याची आठवण म्हणजे लक्षात आलेच असेल, नाही का? थर्टी-फर्स्टची पार्टी, सरत्या वर्षाला निरोप, नवीन वर्षाचे धडाक्यात स्वागत, जल्लोष वगैरे, वगैरे. ख्रिसमस पासूनच वातावरण निर्मिती सुरु होते, ठिकठिकाणी. जिथे पहावे तिथे चर्चा ३१ डिसेंबरच्या तयारीची, कार्यक्रमाची. प्रत्येकाला काहीतरी खास ठिकाणी, खास असे काही तरी करून, हा साजरा करायचा असतो. गेल्या काही वर्षात हे अगदी ठळकपणे जाणवते आहे. मद्य-परवाने, पोलिसांच्या सूचना, हॉटेल्स, पब्स, रिसॉर्टसच्या जाहिराती, खुणावणारे समुद्र किनारे, जोडून आलेल्या सुट्ट्या, पाश्चिमात्य संगीत, नृत्य, रोषणाई, फटाक्यांची आताषबाजी, यांसारख्या कार्यक्रमांचे आयोजन इत्यादी यातून हे दिसते. काहीना काही करून हा दिवस करणी लावायचा असतो. १९९०-९१ पासून जेव्हा जागतिकीकरणाचे वारे वाहू लागले, त्याच्या बरोबर ज्या गोष्टी आल्या, त्यात ही देखील गोष्ट हळू हळू पुण्यासारख्या त्यावेळी तश्या छोट्याश्या शहरात देखील चालू झाल्या. एकुणात, हा दिवस(की रात्र!) साजरा करण्याची प्रथा कशी आणि का सुरु झाली हे पाहायला हवे. असो.

माझी आठवण आहे ती १९९४ मधील, ३१ डिसेंबरची. अगदी काही दिवसांपूर्वीच मी अमेरिकेत आलो होतो, तेही आयुष्यात पहिल्यांदाच. बरोबर इतर भारतीय सहकारी होते. अमेरिकेतील सॅन होजे, बे एरिया भागात माझे वास्तव्य होते. अजून अमेरिकन कल्चर शॉक मधून पूर्णपणे बाहेर आलो नव्हतो. अमेरिकेतील ह्या भागात बर्फ जरी पडत नसला तरी थंडी बरीच असतेच. ख्रिसमसपासूनच एकूण माहौल बदलत चालेला जाणवत होता. निर्मनुष्य रस्त्यांवरील, टुमदार घरे ख्रिसमससाठी सजली गेलेली दिसत होती. त्यावर्षी ३१ डिसेंबर नेमका शनिवारी आला होता. दिवसभर आम्ही सहकारी इकडे तिकडे भटकंती करत, विविध मॉल्स मध्ये जाऊन खरेदी करत घालवला. सॅन फ्रान्सिस्को हे महानगर हे साधारण पन्नास एक मैल लांब. नवीन वर्षांचे स्वागत करण्यासाठी सॅन फ्रान्सिस्को येथे जाण्याचे ठरले. अमेरिकेत जीवाची मुंबई करण्यासारखा हा बेत होता!

सॅन फ्रान्सिस्को हे प्रशांत महासागराच्या किनारचे मोठे शहर. फिशरमन्स वार्फ, युनियन स्क्वेअर, गोल्डन गेट ब्रीज ही काही प्रसिद्ध स्थळे. सगळे शहर चमकत होते. ह्या शहराची एक गंमत आहे कारण अनेक छोट्या-मोठ्या टेकड्यांवर वसले आहे, त्यामुळे येथील रस्ते असे खाली वर, वळणदार(crooked) असे आहेत. आम्ही शहरात पोहचेपर्यंत रात्रीचे नऊ बाजून गेले होते. रात्र चढत होती, चिंचोळ्या रस्तांवरील रंगबिरंगी गर्दी, रोषणाई nightlife ची उत्सुकता वाढवत होती. रस्त्यांवरून गडद निळ्या रंगातील गणवेशातील सॅन फ्रान्सिस्कोचे पोलीस फिरताना दिसत होते. काही ठिकाणी तर तगड्या, उंच काळ्या घोड्यांवरून ते फिरत होते(mounted unit). रस्त्यांवरून आम्ही आजू-बाजूला असलेली दुकाने, लोकं न्याहाळत, थट्टामस्करी करत भटकत होतो. अचानक आमच्यातल्या काही जणांच्या डोक्यात चावट विचार आला, आणि काही कळायच्या आत आम्ही एका strip tease club मध्ये शिरलो. तेथील अंधाऱ्या वातावरणात, सिगारेटच्या धुरात, मद्याच्या पेल्यांसोबत, समोर एका मागून एक ललना येत, बेधुंद संगीताच्या तालावर, strip tease show करत होत्या. समोरचे दृश्य पाहून आमचे डोळे विस्फारलेले, डोके गरगरायला लागले. आमच्यातील एकजण तात्विक प्रश्न उभा करून आत आलाच नाही. काही वेळाने ते दृश्य पाहवेना, बाहेर पडावेसे वाटू लागले. त्या वासनेच्या बाजारातून बाहेर आलो, मन आतून खात होते. एक दीर्घ सुस्कारा टाकला. बाहेरच्या थंडगार हवेत, परत आम्ही जमिनीवर आलो, थंडगार झालो!

नंतर पावले वळली ती dance bar कडे. तसेच वातावरण, अंधारे, अधूनमधून लेसर, स्पॉट लाईट. कानठळ्या बसतील असे संगीत, आवाज. लोकांची ही गर्दी. सगळे बेधुंद होऊन नाचत आहेत, आरडाओरडा करत आहेत. तेथे थोडावेळ थांबून बाहेर आलो. नंतर समुद्र किनारी फिशरमन्स वार्फ, आणि तेथील Pier 39 भागात फटक्यांची आताषबाजी पाहायला गेलो, आणि डोळ्यांचे पारणे फिटले. बराच वेळ तेथे आम्ही घालवला. असे दृश्य कधी आयुष्यात पहिले नव्हते. अर्थात dance bar, strip tease club देखील पहिल्यांदाच पहिले होते! Pier 39, आणि हजारो दिव्यांनी नटलेला, चमकत असलेला Venetian Carousel भाग हा अतिशय रमणीय आहे. Embarcadero Center या भागात artificial ice rink मध्ये लोक स्केटिंग करताना दिसत होते. Port of San Francisco ची उंच इमारत पाठीमागे दिसते आहे. त्याच ठिकाणी रात्रीचे बारा वाजले, १९९४ वर्ष सरले, १९९५ हे साल सुरु झाले. एकच जल्लोष, happy new year चा जयघोष, कल्लोळ सुरु झाला. चालत चालत, शोधत शोधत, कडाक्याच्या, मध्यरात्रीच्या थंडीत कुडकुडत आमची मोटार गाडीपाशी आलो, तर पाहतो तर काय, पोलिसांनी गाडीवर नवीन वर्षाची भेट चिकटवली होती. काही तरी झाले होते, आणि आम्हाला वाहतूक पोलिसांकडून दंड झाला होता(तो अर्थातच आम्हाला नंतर भरायचा होता). आम्ही कपाळावर हात मरून घेतला! आलीय भोगासी, आणि काय!

Skating at midnight

Ice Rink at Embarcadero Center, San Francisco, circa 1994

काधीतरी पहाटे घरी परतलो. झोपलो नाहीच. १९९५, जानेवारी १, रविवार सुरु झालेला. परत पहाटे पहाटेच भटकंती साठी म्हणून लेक टाहो(Lake Tahoe) येथे गेलो. हे ठिकाण कॅलिफोर्नियामध्ये बे एरियाच्या उत्तरेला नेवाडा राज्याच्या सीमेवर आहे. हा परिसर Sierra Nevada च्या डोंगर रांगांनी वेढलेला आहे. वाटेत थोडेसे बर्फ लागले. जसे जसे डोंगरात जाऊ लागलो, तसे तसे सगळी कडे बर्फच बर्फ दिसायला लागले. आयुष्यात पहिल्यांदाच बर्फ पाहत होतो. दिवसभर तेथे भटकलो, तेथील skiing resort वर, परत आयुष्यातील पहिल्यांदा, skiing केले(खरे तर ते करण्याचा, शिकण्याचा प्रयत्न केला). रात्री परत घरी या अनोख्या(आणि काही रंगेल!) आठवणी मनात साठवत परतलो. तर अशी ही माझी ३१ डिसेंबरची आणि नवीन वर्षाचा पहिला दिवस साजरा केल्याची आठवण! न्यूयॉर्क मधील टाईम्स स्क्वेअर येथील ३१ डिसेंबरच्या रात्रीचा the ball drop चा कार्यक्रम प्रसिद्ध आहे असे ऐकले आहे, पण कधी तेथे त्यावेळेस गेलो नाही. पाहुयात, पुढे मागे, कधीतरी.