The Amish Experience

I had been to Philadelphia in the USA few months back for work. Whenever I travel, I always look for something different, offbeat experiences. My hotel in Philadelphia had a stand housing various travel, tourism and local attractions related handouts, in the reception area. I collected bunch of them soon after I checked in there. One particular handout caught my attention. The handout was about visiting the area few miles from Philadelphia which has been inhabited by community referred as Amish community. My long standing wish visiting their area was now in my hands. I had a sight Amish people and their settlements long time back when I was traveling via I-95 from Buffalo to Cleveland, but did not have time to stop and explore. I decided to book a tour on the upcoming weekend and booked it with a organization called The Amish Experience, who have been running this for over 50 years now.

What is so different about Amish people? Like many communities in the USA, Amish community immigrated from Europe in the 18th century. This community follows Protestant Christianity, and prefer to maintain lifestyle by opposing modern technologies, continue to depend on agriculture.  They are not aborigines like local native American Indians who also follow similar life, but are not Christians.  They continue to speak German and follow close community practices to maintain purity. You can find more information on the Internet, example here on Wiki. Due to these reasons they have become point of attraction.

The tour was to start from a town called Lancaster near Philadelphia. It was February. That early Saturday chilly morning, I took Amtrak train to it, from famous and historic train station of Philadelphia which is famously called 30th Street Station. Lancaster is also historic town, which I explored after I returned from Amish tour. After reaching Lancaster station, I took a cab to reach to tour operator’s office.


They operate tours in Amish area which is n the heart of Lancaster’s Amish Country, surrounded by Amish farms between two towns called Bird-in-Hand and Intercourse. Very weird named towns, indeed!

The drive from the station was through Lancaster county, which was mostly Amish farmlands on the both sides of the road. After reaching the office, we were taken to a nearby heritage site which had model of typical Amish home, and a farm which also had a horse stable, buggy and cow shed. We were accompanied by tour guide for a tour of two-floored house. We got a glimpse of their clothes, various traditional artifacts inside the house, typical games which Amish kids play, walk-through their kitchen. Amish don’t use electricity, instead they use methane gas powered equipment. They don’t motor cars, but instead would use horses and horse-carts called buggy. This heritage site also had a typical school classroom run by Amish community only where German is first language which is taught to the kids.


The second leg our tour was actual tour of Amish area, their farmland. This also was a guided tour with multiple stop-overs at various places. We got a closer glimpse of farms-lands, diary farms, schools, various children and adults in their typical attire, and also people traveling through buggy. We also visited a gift shop which housed many items created by Amish men and women right from their quilts, diary products such as cheese etc. We also walked through dairy farms, where we saw cows being fed, milking facility etc. Also got a close look at methane gas chamber.

The third and last leg our tour was a show which traced dilemma faced by Amish young fraternity. The show is titled ‘Jacob’s Choice’, which tells the story of young boy named Jacob in Amish family. It is a multi–media show with special effects. This show is held in a special F/X theater which is housed inside their office. This 40 minute compelling story is told through the everyday lives of the Fishers, an Old Order Amish family of today. It is story of three Amish family generations. The viewers see young Jacob’s struggle in choosing the Amish church, or leaving behind family and community for the allure of the modern world.


The viewers also experience the horrendous religious persecution of Amish forefathers and take part in the perilous voyage to America. This is spectacularly portrayed by specials effects consisting of wind, rain, smoke, fire, ghostly and other Disney-like effects that thrill the senses. Jacob’s challenges with faith, tradition, and loved ones in a fast-changing world is a story that touches the viewers. The theater had a magic lantern also and looks like there magic lantern shows conducted. This is was a pleasant surprise to me as I had watched similar show in Pune about which I had written in this blog.

On the way back to Philadelphia, since my Amtrak train was rather late in the evening, I got opportunity to walk over historical downtown of Lancaster town. This town played important role during American Civil War. The Lancaster railway station is also historic. In fact, the station has special gallery of artifacts, photographs depicting this history.


Anyways, this travel back into lives of people called Amish leaves one wondering that even these kinds of things are in ultra-modern country like USA.

अरबी कहाण्या

मी जुन्या पुस्तकांचा चाहता आहे. जसे जमेल तसे मी ती गोळा करत असतो. गौरी देशपांडे यांनी अरेबियन नाईट्सचे केलेल्या मराठी भाषांतराचे १६ खंड आहेत त्याबद्दल ऐकले, वाचले होते. काही वर्षांपूर्वी मी ते बरेच दिवस शोधत होतो. आणि एकदाचे मिळाले. महाभारत, जातक इत्यादी प्रमाणे मौखिक परंपरेतून आलेल्या वास्तव आणि अद्भूतरम्य यांचे मिश्रण असलेल्या गोष्टी आहेत, ज्या कित्येक शतके सांगितल्या जात होत्या आणि लोक-परंपरेचा भाग होता(आठव्या शतकापासून ते तेराव्या शतकापर्यंत) असे अभ्यासक सांगतात. त्याची बरीच म्हणजे बरीच भाषांतरे आहेत. पण रिचर्ड बर्टनने केलेले भाषांतर हे मुळाबरहुकुम आहे असे म्हणतात. रिचर्ड बर्टनने केलेल्या भाषांतरात बऱ्याच ऐतिहासिक, समाजशास्त्रीय आणि मानववंशशास्त्रीयदृष्ट्या तळटीपा आहेत. तेच गौरी देशपांडे यांनी मराठीत आणायला वापरले आहे. त्यांच्या आधी कृष्णशास्त्री चिपळूणकर(आणि इतर प्रभृती) यांनी एका वेगळ्या भाषांतरावरून ह्या गोष्टी मराठी प्रथम आणल्या होत्या. ह्यातील बऱ्याच कहाण्या आणि इतरही अद्भूतरम्य अरबी कहाण्या जसे अल्लाउद्दीन आणि जादूचा दिवा, अलीबाबा आणि चाळीस चोर, सिंदबादच्या सफरी, अलीफ लैला वगैरे आपल्या अनेकांच्या भावविश्वाचा भाग आहेत.

परवा वाचनलयात जी ए कुलकर्णी यांचे ‘एक अरबी कहाणी’ हे पुस्तक मिळाले. जी ए कुलकर्णी यांची अनुवादित पुस्तकेही बरीच प्रसिद्ध आहेत. जी ए कुलकर्णी यांची पुस्तके म्हणजे माझा अजून एक weak-point, त्यातल्या त्यात त्यांच्या पत्रांचा संग्रह. त्यांची काही अनुवादित पुस्तके मी पूर्वी वाचली आहेत. एक अरबी कहाणी हे पुस्तक The Shaving of Shagpat या जॉर्ज मेरेडिथ यांनी लिहिलेल्या जुन्या कादंबरीचा अनुवाद आहे. जी ए यांनी हे पुस्तक अनुवादित केले यात आश्चर्य काही नाही. कारण कल्पनारम्य, अद्भुतरम्य कादंबरी आहे. त्यांना अद्भुताचे म्हणजेच fantasy चे आकर्षण प्रचंड होते. हा मुक्त अनुवाद आहे. मला या पुस्तकाचे आकर्षण वाटायचे दुसरे कारण म्हणजे मलपृष्ठावर लिहिलेले वाक्य जे असे आहे-‘अरेबियन नाईट्सच्या धर्तीची अथपासून इतीपर्यंत वाचनाची उत्कंठा वाढवीत नेणारी अद्भुतरम्य कादंबरी’. हा अनुवाद अनंत अंतरकर(आणि आता आनंद अंतरकर धुरा सांभाळत आहेत) यांनी स्थापन केलेल्या विश्वमोहिनी प्रकाशन तर्फे १९८३ मध्ये प्रकाशित झाले आहे. म्हणजेच जी ए कुलकर्णी यांच्या मृत्यूच्या ४ वर्षे आधी.

प्राचीन पर्शिया देशाची पार्श्वभूमी असलेल्या, ह्या कादंबरीत अरेबियन नाईट्स प्रमाणे विविध गोष्टी आहेत. जॉर्ज मेरेडिथ कवी होता त्यामुळे अधूनमधून काव्यपंक्ती देखील येतात, त्या देखील जी ए यांनी अनुवादित केल्या आहेत. (तश्याच अरेबियन नाईट्स मध्येही काव्यपंक्ती  आहेत, ज्या रिचर्ड बर्टन, आणि गौरी देशपांडे यांनी अनुवादित केल्या आहेत). तर ही कादंबरी कशाबद्दल आहे हे सुरुवातीलाच लेखकाने सांगितले आहे. शागपाट नावाचा पर्शियन राजाच्या हजामतीची ही कहाणी आहे. का ही हजामत करायची आहे? त्यात काय विशेष? का तर म्हणे तो पर्शियन राजा त्याच्या जादुई अश्या लांब सडक अश्या वज्रकेसाने शिराझ शहराला जखडून ठेवलेले असते. त्यापासून सुटका करण्यासाठी ही हजामत आवश्यक आहे. ती करतो दरबारातील मुख्य न्हावी(!) शिबली. आणि इतर कादंबरी म्हणजे हे ध्येय साध्य करताना काय अद्भूत गोष्टी घडतात, त्याची सर्व ही कहाणी आहे. खरेच ही अद्भूत अरबी कहाणी आहे. पण त्यामुळेच जी. ए. कुलकर्णी यांनी याला ‘एक अरबी कहाणी’ असे शीर्षक दिले असावे का की काय? ‘शागपाटची हजामत’ असे का नाही दिले?

ह्या कादंबरीच्या अनुवादाच्या निमित्ताने जी ए यांचा आनंद अंतरकर यांच्याशी पत्रसंवाद झाला होता. तो आणि इतर पत्रसंवाद अंतरकर यांनी आपल्या ‘एक धारवाडी कहाणी’ या संग्रहात त्यांनी मांडला आहे. तो देखील ह्या कादंबरीप्रमाणे मुळातून वाचण्यासारखा आहे. त्यात जी ए यांनी त्यांच्या पत्रातून तसेच अंतरकर यांनी देखील अरेबियन नाईट्स संबंधी देखील आपापली मते मांडली आहेत. त्यांनी म्हणे हा अनुवाद आपल्या बहिणीसाठी करून ठेवला होता. तसेच जी ए कुलकर्णी अनुवादाविषयी, अनुवाद-प्रक्रियेविषयी, त्या कादंबरी काही अद्भूत घटना आणि त्यांच्या आयुष्यात आलेल्या अनुभवांबद्दल ही विवेचन आहे. तसेच भाषांतर प्रक्रियेविषयी देखील त्याची मते त्यांनी मांडली आहेत(उदा. हा अनुवाद मुक्त अनुवाद आहे, स्वैर अनुवाद नव्हे, इत्यादी). ही दोन्ही पुस्तके आपल्याला समृद्ध करतात. अरेबियन नाईट्स, आणि गौरी देशपांडे यांचे भाषांतर याच्याबद्दल तर विचारायलाच नकोय(अर्थात त्याचे १६ खंड आहेत, कधी वाचून होणार, हा ही एक प्रश्नच आहे!)

खरेतर आजकाल अद्भूतरम्य कादंबऱ्या(आणि चित्रपट) यांचा सध्या जमाना आहे. Harry Potter च्या कादंबऱ्या, चित्रपट, तसेच आपला पूर्णतः भारतीय चित्रपट बाहुबली, प्रचंड लोकप्रिय झाले आहेत. The Shaving of Shagpat वर पुढे मागे एखादा इंग्रजी(अथवा भारतीय) चित्रपट आला तर आश्चर्य वाटायला नकोय!

My trekking journey#9

In this blog, which is part of the series related to my trekking journey over the years, I am going to detail out my expeditions in the year of 2006. Please refer below links for blogs on earlier trekking years.

1998, 1999, 2000, 2001, 2002, 2003, 2004, 2005

The year began with a visit to fort Kenjalgad via Ambavade village. This is fort is also not far off from Pune. I also visited Jagannath Mandir and heritage hanging bridge.

After a long break until summer, I visited to fort hill of Bramahagiri during Nashik visit. The rock facade of this fort is very impressive. Monkey menace on the this fort is well known so one needs to be careful. Due to the steps, the access to this fort is not very difficult.

In the month of July during rains, I participated in a mega-trek, covering 6 forts in the Dhule region. We started with land fort of Malegaon. Then visited Laling, Songir, Kankarala, Galana and finally Dhudhna. Most of these forts are not huge and also don’t have much of height.

In August, again amidst heavy rains, visited Narayangad fort which is near Rajgurunagar on the way to Nashik from Pune. This area is rich and famous for vineyards and wineries(such as Sula, Chateau Indage). We also braved overflowing bridges to visit Vaphgaon Gadhi(fortress) in the rains. This place became famous due to the shooting of Marathi movie Pak Pakak Pak(पक पकाक पक) starring Nana Patekar. During this month, I also made a trip to fort of Drongiri near Uran in Mumbai region.

In September, we made trip to Akluj fort which is land fort. This is situated on the banks of river Nira. This is in good condition, but it also has turned out to be picnic spot.


In the winter season, during my visit to Mumbai for vacation, visited fort Ghodbandar in Thane district. Also visited few of the seven forts of Mumbai islands such as Mahim, Sewri, Worli. All these forts are in pretty bad condition, due to lack of conservation efforts. The winter had still few forts in store for us. We ended up going to Sudhagad and Sarasgad, later to Sagargad.

And finally, during our trip to Ratnagiri and Ganpatipule, visited forts of Ratnagiri, Jaygad and Purnagad which are coastal forts. We visited Theeba Palace which is British time palace where kind of Burma Theeba was withheld by British.


Theeba Palace

During this time, I had got hold of book by M S Narawane titled The Maritime and Coastal Forts of India. In fact, I had got opportunity to attend a lecture by him on fort architecture, and was lucky enough to visit them in Pune at their home.


लोक शाकुंतल

गेला महिना-दीड महिना तीव्र उन्हामुळे, पुण्यात(तसेच इतर ठिकाणी देखील) राहणारा मी अगदी हैराण झालो होतो. काही दिवसांपूर्वी बंगळूरूला जाण्याची संधी मला मिळाली. मी पूर्वी कित्येकदा बंगळुरूला गेलो आहे पण तरीसुद्धा मी मनातून सुखावून गेलो. पहिले कारण असे, तेथील हवामान, इतक्या प्रमाणात शहरीकारण होवूनही बरेच सुखावह असते. तेथील वैशिष्ट्य म्हणजे, बहुतेक वेळेला संध्याकाळी पावसाच्या सरी काही काळ पडून हवेत हवाहवासा थंडावा येतो. दुसरे कारण मला कन्नड नाटकांचा आस्वाद घेण्याची पर्वणी मिळणार होती. पुणे विमानतळावरू विमानाने उड्डाण केले आणि सहज खिडीकीतून खाली पहिले तर, लोहगाव, खराडी ह्या खडकाळ, वैराण, बिलकुल हिरवाई नसलेला प्रदेश नजरेस पडतो. नाही म्हणायला मुळा-मुठा नदी दिसते, ती वरून स्वच्छ, छानच दिसते, पण आपल्याला सर्वांना माहिती असते, की जशी दिसते तशी ती नदी मुळीच नाही. या उलट, जसे जसे विमान बंगळूरूच्या केम्पेगौडा विमानतळाच्या जवळ येते, त्यावर घिरट्या मारते, आणि तुम्ही खाली पहिले तर, छान हिरवाई, नारळाच्या बागा दिसतील, आखीव, रेखीव, शेती दिसेल. आणि मनाशीच आपण म्हणतो की वा! आली की ही गार्डन सिटी!

बंगळुरूमधील काही दिवसांच्या मुक्कामाच्या शेवटल्या टप्प्यावर आलो तेव्हा कुठे नाटक पाहण्याबद्दल वगैरे बद्दल जुळवाजुळव करण्यास सुरुवात केली. पण त्याआधी सिनेमा पाहायची टूम निघाली. सचिन पाहावा की बाहुबली २, ही काथ्याकूट करण्यात २-३ दिवस गेले आणि शेवटी कटाप्पाने बाहुबलीला पहिल्या भागात का मारले हे अजून जाणून घ्यावयाचे असल्यामुळे तोच सिनेमा पाहायचे ठरले आणि पाहिला देखील. आता काही मी त्या सिनेमाबद्दल काही लिहीत नाही, नाही तर जुने ते जुने गुऱ्हाळ ठरायचे. परत नाटकाचे ठरवण्याच्या उद्योगाला लागलो. वर्तमानपत्रात पहिले, तर ७-८ नाटके त्या वीकएंडला होणार होती(शिखंडी, सुयोधन सारखी कन्नड प्रायोगिक नाटकं, The Cut सारखे इंग्रजी नाटक). बंगळूरमध्ये कन्नड व्यावसायिक नाटक असे नाहीच, पण प्रायोगिक नाटकं बरीच, आणि ती प्रामुख्याने वीकएंडला. त्यातील बरीच इंग्रजी नाटके होती. काही कन्नड नाटके होती. पण मला माझ्या सोयीनुसार जाता येण्याजोगे एकच नाटक होते ते म्हणजे लोक शाकुंतल. हे नाटक प्रसिद्ध नाटककार के. व्ही. सुब्बण्णा, ज्यांनी निनासम ही संस्था सुरु केली होती, त्यांनी लिहिले आहे. लोक रंगभूमी जागृत ठेवण्याचे त्यांचे कार्य मी जाणून होतो. त्यातच शाकुंतल नाटकाचे लोक रंगभूमीवरील सादरीकरण कसे असेल ह्याची मला उत्सुकता लागली. सकाळीच BookMyShow वर तिकीट राखून ठेवले. आधुनिक मराठी रंगभूमीची ज्या संगीत शाकुंतल नाटकाने झाली, त्याचा मी लोक रंगभूमीवरील कन्नड भाषेतील अवतार पाहणार होतो!

आणि मी संध्याकाळी निघालो. नाट्यगृह होते बंगळूरुच्या मध्यवर्ती भागात, जवळ जवळ १२-१५ किलोमीटर लांब. मला धडकीच भरली होती. वाहतूक-कोंडीमुळे, गर्दीमुळे, तेथे जाई पर्यंत माझा अर्धा जीव जायचा. त्यातच संध्याकाळी पाऊस पडतो, आणि तो त्यादिवशी देखील पडलाच. कसाबसा वेळेवर नाटकाला पोहोचलो. थोडीफार गर्दी दिसत होती. प्रवेशद्वाराजवळ नाटकाशी संबंधित असलेले काही लोक तिकीट वाटप करत बसले होते. त्यातील एक-दोन जण परिचयाचे निघाले, निनासममध्ये ओळख झाली होती. नाट्यगृह आणि आसपासचा परिसर सुंदर, झाडी असलेला होता. नाट्यगृहाचे नाव गुरुनानक भवन.

त्याच परिसरात National School of Dramaच्या बेंगळुरू शाखेचे शहरातील केंद्र आहे(प्रमुख केंद्र हे बेंगळुरू विद्यापीठाच्या परिसरात आहे). लोक शकुंतल हे नाटक अंतरंग संस्थेने बसवले आहे, आणि दिग्दर्शन केले आहे प्रसिद्ध नाट्य-दिग्दर्शक चिदंबरराव जम्बे यांनी. कर्नाटकातील सुप्रसिद्ध नाट्य-संस्था रंगायन याचे ते संचालक देखील होते. ही संस्था मैसुरू येथे आहे. निनासम संस्थेचे जवळ जवळ २२ वर्षे प्रमुख देखील होते. या सर्वामुळे, एकूणच कालिदासाच्या संस्कृत ‘अभिज्ञान शाकुंतल’ नाटकाच्या ह्या कन्नड नाट्य-प्रयोगाला एक वेगळेच वजन प्राप्त झाले होते.

काहीही सूचना, घोषणा न करता नाटक सुरु झाले, पडदा देखील नव्हता. रंगमंचावर नेपथ्य अगदी माफकच होते. दुष्यंत राजा सैनिकांबरोबर शिकारीला गेला आहे हे पहिले दृश्य होते. दोन काठ्यांनी आणलेला धनुष्य-बाणाचा आभास, एका स्त्री-कलाकाराने केलेली हरिणाची भूमिका हे छान वाटले. दुष्यंत राजा अगदीच मामुली वाटला. लोक-संगीत, यक्षगान नृत्याविष्कारावर आधारित हा नाट्य-प्रयोग नटला आहे. रंगमंचाच्या मध्यभागी दोन वादक(एक पेटी-वादक, आणि एक ढोलकवाला) होते, आणि एक गायक, जो सूत्रधार देखील होता. दुष्यंत-शकुंतला यांची कथा प्रसिद्धच आहे, ती काही सांगत बसत नाही. पण ह्या एक तास पन्नास मिनिटांच्या दीर्घ एकांकीच्या प्रयोगात मला विशेष मजा आली नाही. प्रयोग तसा रुक्षच वाटला. शकुंतलेची भूमिका करणाऱ्या अभिनेत्रीने थोडीसी जान आणली आहे. कन्नड भाषा, तिचा वेगळा बाज, वेगवेगळे शब्द ऐकताना तसे छान वाटले. पण एकूणच ह्या नाटकात जे नाट्य आहे, राग, प्रेम, पश्चाताप इत्यादी भावनेचे प्रदर्शन आहे, जे अगदी कमीच वाटले. प्रयोग संपल्यानंतर सर्व कलाकारांची ओळख करण्यात आली, तसेच ह्या नाटकाचा पुढील प्रयोग पाहण्यासाठी आप्तेष्टांना घेवून येण्याचे आवाहन करण्यात आले.

असो. काही दिवसातच आषाढ मास सुरु होईल. त्याचा पहिला दिवस हा कालिदास दिन म्हणून साजरा केला जातो.  त्या निमित्ताने हा वेगळा प्रयोग पाहिल्याचे समाधान मिळाले. प्रयोग संपल्यानंतर रात्री परत घरी जायचा प्रश्न होता. पाऊस अजून पडतच होता. मनाचा हिय्या करून, हे नाटक पाहून बंगळूरू भेटीचे सार्थक झाले असे मनाची समजूत घालून परतीचा प्रवास मी सुरु केला. वर सुरुवातीला म्हटले खरे की बंगळूरू मध्ये पाऊस पाडून हवा छान होते वगैरे, पण बऱ्याचदा असे होते की पाऊस थोडाफार पडतो संध्याकाळी, पण तो घरी परतणाऱ्या लोकांना काळ वाटतो, कारण, पावसामुळे जमणारे पाणी, जोराच्या वाऱ्यामुळे पडणारी झाडे, फांद्या, यामुळे होणारी वाहतुकीची कोंडी!

Innovation: visible, invisible

These days there is so much happening in the Indian IT industry. Consider this scene. If you have read recent news items, it is generally feared that Indian IT industry is loosing its sheen, with wide spread job cuts already happening, business getting tougher. There are different reason given-automation getting more prevalent at the entry level jobs, the Trump era strategies. Many industry experts, such as Vivek Wadhwa, since last couple of years, has been warning Indian IT industry around these trends and appealing to start focusing more and more on innovation. So the key here is innovation.


Courtesy: Internet

Now consider other scene. The Indian startup system is bustling with so much of action since last 7-8 years. So many ideas, so many new companies coming up every year, employing more and more workers and creating new jobs. The startup ecosystem is also getting matured, with local as well as global investment fraternity shifting focus towards Indian startups. I have talked about things I have witnessed on this topic on this blog earlier. Even Government of India’s initiatives around smart cities and also declaring various policies and schemes for startups, has fueled this scenario. So what is the key here for success of startups? Again, innovation!

Other day, someone forwarded me a video link on WhatsApp, which was a YouTube’s version of a TEDtalk. It is titled India’s invisible innovation. It is a talk delivered by Nirmalya Kumar, 3 years ago, arguing Indian IT industry is already innovating, against a common comment that Indian IT industry cannot/don’t innovate like Google, Apple and other leading companies of the world. He calls it as invisible innovation, as it is happening mostly in India’s back-offices and process areas which is not directly seen by end users(which is visible innovation). It gives various examples such as patents being filed from India is on the rise(including forward citations), process innovation, management innovation resulting in global delivery model, etc. While, the argument is mostly true, and lets us understand the other perspective of what Indian IT industry has been doing(which makes feel little better), but looking at today’s state, it seems that lot was left desired on the innovation front.

But I am hopeful and bullish for a turn-around. The main reason is that entrepreneurship is on the rise in India. And innovation is typically at the root of it. The relation between innovation and entrepreneurship is greatly dealt with, by Peter F Drucker in famous book titled Innovation and Entrepreneurship: Principles and Practice. So, I don’t think we need to get deterred by what is happening now as most of it is self-inflicted. But today’s India is changing. India’s large young population and large market, with abundant opportunities in many areas, not just high-tech, for changing, growing investor community, and growing awareness around innovation and entrepreneurship. There is only one way for success. A point to be noted here, most of the innovation coming out on startup fraternity will be visible innovation.

While it is true that the western world will continue to need back-offices of the outsourced companies in India(or even for the matter other countries), in the current shift and dynamics, it would interesting to wait and watch how these traditional IT services companies get back to innovation(invisible or otherwise), to stay in the game. It is also true that startups will continue to move and shake, start and close prematurely, laying off people-but then that is part of startup ecosystem. It is survival of fittest law. Anyways, as such in India apart from innovation in the industry and science itself, where is there so much to do; India also has many areas concerning to its demographic and social structure, poverty, illiteracy, agriculture, transport etc where innovation and social entrepreneurship is the need of the hour and it is also on the verge of growing.

Let me conclude this blog with a nice story about what innovation is, which I had heard recently. A well-known bath-soap manufacturing company once receives a complaint from a customer that bath-soap he purchased did not have a soap inside. The company officials, quality department was shocked hearing this complaint. How it must have happened? Their quality control was quite stringent with world-class processes etc. They started looking for finding gap and looking for improvement in the quality control process to not repeat such case. So the officials decided to install scanning machines to on the manufacturing belt, for examining the packed bath-soaps before dispatch. A fresh graduate who had recently joined them, learnt about this, he walked in told the officials, that there is no need of this costly scanning machine. All they can do is to install blower-fans near the manufacturing belt, which would make packed bath-soaps with no soap inside fly away!

What do you think?

Beggars at Traffic Signals: What to do?

We all keep noticing beggars in the cities we live in. We certainly see them often times at various traffic signals across city roads. Poverty is general is a problem in India since time innumerable. Many elections have been won by politicians promising eradication of poverty. But poverty seems to be staying. Of course, not every poor person is beggar. But beggars are certainly poor. By street side and even in trains, beggars are very common. Also common are beggars at the traffic signals on the city roads. They live on the footpath, under the shade of a tree or something. I see them all the time.

Like many, I go to work to Kharadi EON IT Park everyday and I see them at at least at 3-4 signals on the way. The moment traffic stops at these signals, beggars pop up from no where and they engulf you before you even realize. You see women, women with kids with them, kids themselves extending their arms helplessly, elderly men, many times disabled. And the sight is not pretty at all. At times, you feel pity about them, and some other times your hands automatically reach out to your pockets for them. You also see many times transgenders as well walking around at traffic signals and their typical actions, they ask for money. If you pay them, you get good wishes, else you don’t! I have seen many beggars displaying their displeasure if they are denied their rightful(!) donation by spitting, by saying something, or even at times thumping on the bonnet of the car. In earlier days, beggars would be happy with coin changes, but it seems they don’t accept anything below Rs 10/- note. Not sure if these beggars have forgotten that beggars cannot be choosers! These street-side families employing their young children in begging activities, is in fact, illegal and against human rights. But who cares about rights when you are not sure of what you are going to have for dinner for 10-12 members in the family? Even the traffic police at the these signals ignore them-understandably so they see them every day and all day. Sometimes, you wonder if this has become their business. We know that this concept made very famous by actor Annu Kapur in Hindi movie Gardish couple of decades ago. Depicting beggars in movies, cartoons, is also very common.

You wonder, at times, if you are not busy on a call while driving, or don’t want to divert your attention from jokes that radio jockey(RJ) on radio in your car is cracking, as to how they beggars land in to situation where they forced to get to streets for their daily bread, and most of the times their entire family? We keep hearing farmers committing suicides, many times, when their life is ruined by drought or other reasons. The ones who don’t, you wonder if they get into such terminal situation. I being associated with mental health awareness since last many years, I also know that many of these beggars are suffering from various mental health issues. I know one NGO who works for such street-side people who are severely suffering from such problems, who are abandoned, who are lying on the footpath, surviving somehow with petty sums they get from the passers-by. I have written about that organization here in the past. I also know one of my friends running a education session for children on the street side. We also have seen photos of many organization distribute warm clothing etc to these people during winter seasons. This and donating them petty sums are are temporary solutions. You will find them there again at the same place at the same time. The real question is how to solve this forever?

I don’t have answer. We, as society need to think about it. Our Prime Minister has started monthly radio program called Man Ki Baat(मन की बात). May be putting this problem across him and drawing some attention would help. Organization can help in rehabilitating these people who can be still employable, provided their mental health is fine. I being in information technology field, I can think of a brainstorming hackathon for solving this problem, may be of help. Can this be made part of smart city agenda, by the way? We need to think on how to make them part of the society by having them employable and earn their own bread.

Many of us who entertain foreign visitors, and who go by these streets, we  are ashamed of beggars’ sight when we walk or drive on those roads. I also have seen many times, in the foreign countries, homeless people, standing by traffic signals, with board/placard seeking help. The difference is only in the style, and intensity of the problem. But the problems are everywhere. There is a saying in English which says, a country can be understood by people at traffic signals.

Anyways, what do you think? How to change this?

जांभळाचे दिवस

ह्यावर्षी उन्हाळा जरा लवकरच सुरु झाला. मार्च महिन्यापासूनच धरती तापू लागली. उन्हाळा म्हणजे आंबे, फणस, तसेच रानातील करवंदे आणि जांभळे. त्यातच मी व्यंकटेश माडगुळकर यांचे  जांभळाचे दिवस पुस्तक वाचले. हे पुस्तक म्हणजे पन्नास-साठ वर्षापूर्वी(१९५७) प्रसिद्ध झालेला कथा संग्रह आहे. त्यात दहा कथा आहेत, काही ग्रामीण, तर काही शहरी. त्यातील पहिलीच कथा जांभळाचे दिवस या नावाची आहे. आणि ती वाचून मला रानावनात जाऊन करवंदे, जांभळे खावेसे वाटू लागले. खूप दिवसात सह्याद्रीमधील जंगलात, डोंगरावरील किल्ल्यावर भटकायला गेलेलो नाही. पूर्वी जायचो आणि उन्हाळ्यात हा रानमेव्यावर ताव मारत भटकंती करत असू.

तर पुस्तक आणल्यावर मी सर्वात आदी सायकल ही कथा वाचली. ही पुस्तकात सर्वात शेवटी आहे. मग या पहिल्या कथेकडे आलो. व्यंकटेश माडगुळकर शिवाजीनगर भागात अक्षर बंगल्यात राहायचे(त्यांचे बंधू ग. दि. माडगुळकर हे वाकडेवाडी भागात पुणे-मुंबई रस्त्यावर पंचवटी नावाच्या बंगल्यात राहत असत). सायकल आणि इतर दोन-चार कथा याच भागात घडतात. सर्वच कथा ह्या मानवी मनाच्या अथांगतेचा ठाव घेतात. सायकल कथेत आपल्या मुलास सायकल घेवून देण्यातील असमर्थता आणि जुन्या सायकलीचा इतिहास समजल्यावर मनाची होणारी घालमेल याचे वर्णन आले आहे.

जांभळाचे दिवस ही पाहिली कथा अशीच रानात घडते. लेखक सुट्टीनिमित्त गावी गेला असता, नदीकाठी असलेल्या रानात, जांभळाच्या झाडीत भटकत, जांभळे मनसोक्त खात, सामोरे गेलेल्या प्रसंगाभोवती कथा फिरते. बालपणी गावात रहात असलेली आणि ओळखीची असलेली मुलगी चमन रानात पाहून त्यांच्या मनात आलेले विचार म्हणजे ही कथा. ह्या कथेत जांभळे झाडावरून तोडून खाणे ह्या गोष्टीचे बहारदार, रसपूर्ण वर्णन केले आहे.

सकाळची पाहुणी या कथेत त्यांनी भास आणि सत्य यांचा खेळ मांडला आहे. माणसाचे सुप्त मन झोपेत गेल्यावर जागे होते. सकाळी जाग आल्यावर सुप्त मन आणि जागृत मन यांच्या सीमारेषेवर मनात होणारा खेळ त्यांनी या कथेत दाखवला आहे. सकाळी उठल्यावर मनात रुतलेल्या एखाद्या स्त्रीचे समोर असल्याचा भास होणे, आणि त्यातून होणाऱ्या घटना, होणारा संवाद, आणि तीला अगदी रेल्वे स्टेशनवर सोडण्यासाठी म्हणून जाणे इथपर्यंत तो खेळ होतो. मानसिक आजारी असलेल्या, विशेषतः स्किझोफ्रेनियाने ग्रासलेल्या व्यक्तींना असे भास(hallucination) होत असतात, हे मी त्या क्षेत्रात काम करत असल्यामुळे मला समजले होते. ही कथा त्याच धर्तीवरील आहे की काय अशी शंका येते.

बाजारची वाट ही ग्रामीण कथा आहे. ती सुद्धा स्त्री-पुरुष संबंधाचे चित्रण करते. त्यात एक ग्रामीण स्त्री आठवडे बाजारातून रात्री उशिरा आडवाटेवरून आपल्या गावी येतना तिच्या मनात आलेले, तसेच तिला वाटेत भेटलेल्या एका गड्याचे विचार हे सर्व अनादी काळापासून चालू असलेल्या स्त्री-पुरुष आकर्षणावर प्रकाश टाकते. बाई ही कथा सुद्धा अशीच आहे. मुंबईतील नोकरी करून चाळीत एकट्या राहणाऱ्या एक मध्यमवयीन विधवा स्त्रीला वाटणारी असुरक्षितता, पुरुषांबद्दल असणारा संशय, आणि त्याच बरोबर कार्यालयातील एक विदुर गृहस्थ यांच्या बरोबर कसे सुत जुळते हे कथेत दाखवले आहे. मुंबईतील ५०-६०च्या दशकातील पांढरपेश्या समाजातील, चाळीतील समाजजीवन कसे होते याचीदेखील झलक दिसते. लोणी आणि विस्तू ही कथा पण एका तरुण उफाड्याच्या स्त्रीचीच आहे. गावाकडून मुंबईत येवून राहत असलेली ही स्त्री, लिहिता वाचता न येणारी. पोस्टात जाऊन रघूकरवी पत्र लिहून घेत असते. राघू तिच्यावर भाळलेला आहे, झुरतो आहे. पण कथेचा शेवट असा अनपेक्षित होतो की ती स्त्री तीला आलेली पत्रे ज्या गिरणीतील मास्तराकरवी वाचून घेत असते, त्याची झाली असते हे त्या बिचाऱ्या रघूला समजते. एकूण ग्रामीण भाषायामुळे कथा वाचनीय होते. पंच्याण्णव पौंडाची मुलगी ही एका वयात येणाऱ्या मुलाच्या असफल स्त्री-आकर्षणाची कथा आहे. ही सुद्धा एका अनपेक्षित वळणावर येवून थांबते.

उतारावर ही कथा एका वय वाढत चाललेल्या गृहस्थाची, वामान्रावांची आहे. एके सकाळी पुण्यातील एका टेकडीवर फिरायला गेलेल्यावर त्यांना उपरती होते, जाणीव होते, की आपले तारुण्य संपले आहे, आणि आपल्या आयुष्याच्या उतारावर लागलो आहो. अनवाणी ही कथा थोडीशी वेगळी आहे. ती आहे एका लहान पायाने अधू असलेल्या मुलीची कथा. घरी टपाल टाकायला येणाऱ्या पोस्टमनच्या पायात वहणा नाहीत हे पाहून त्या संवेदनशील मुलीने त्याच्यासाठी वहणा देणे याचे वर्णन आहे. शाळातपासणी ही ग्रामीण धमाल विनोदी कथा आहे. ही मी पूर्वी त्यांची कथाकथन ही ध्वनीमुद्रिका ऐकली होती, त्यात होती. गावातील शिक्षणव्यवस्थेचे, अनास्थेचे, आणि गावातील लोकांचे बेरकीपण नेमके मांडले आहे.

तर असे हे जांभळाचे दिवस पुस्तक. बऱ्याच दिवसांनी व्यंकटेश माडगुळकरांचे पुस्तक वाचले. पूर्वी त्यांचे ऑस्ट्रेलिया भेतीवरील पांढरी मेंढरे हिरवी कुरणे वाचले होते, तेही खूप भावले होते.